www.senkop.blogspot.com

[Emine Ä°yi]

Batı müziğinde en çok kullanılan flüt cinsi olan yan flütün Çin'de M.Ö. 900 yılından beri kullanıldığı bilinmektedir. Flüt, Avrupa'ya 12. yüzyılda, öncelikle Almanca konuşulan bölgeler olmak üzere girmiş ve ilk önceleri çoğunlukla askerî bandolarda kullanılmıştır. "Alman flütü" isminin verilmesi bu zamana denk gelmektedir. Flüt daha sonra 16 ve 17. yüzyılda oda müziğinde kullanılan bir enstrüman haline dönüşmeye başlamıştır. Bu ilk flütler, 6 parmak deliğinden ibaret tek parçadan oluşmaktaydı. Ancak 1600'lerde flüt, birbirine bağlı 3 parçadan ibaret olarak yeniden tasarlanmıştır. Aşamalı olarak flüte daha fazla tuş eklenmiş ve orkestra parçalarında yerini almaya başlamıştır. 1800'lü yıllarda 4 tuşlu flüt en çok kullanılan türü olmakla beraber, 8 tuşlusu da geliştirilmiştir.

Ünlü Alman flütçü Tehobald Boehm, sanatının zirvesine ulaştığı yıllarda, kullanılan yan flütlerin ihtiyaca cevap vermekte yetersiz kaldığını görmüştür. Çağ, müzik edebiyatının olağanüstü gelişme gösterdiği bir çağdır. Bestecilerin ifade gücü, çalgıların teknik gelişmişlikleriyle sınırlı da olsa bu sınır zorlanmaktadır. Besteciler sınır tanımazken, çalgılar yetersiz kalmaktadır.



Bu düşünceden yola çıkan Boehm, 1832 yılında akustik (ses fiziği) bilgisi ile sanatındaki becerisini birleştirerek, bugünkü modern flütü geliştirmiştir. Yan flüt, bu yüzden "Boehm flüt" adıyla da bilinmektedir.

Yan flüt, orkestraların ve bandoların önemli bir melodi çalgısıdır. İlk zamanlarda abanoz ağacından yapılırdı. Günümüzde ağaç flütler hâlâ kullanılıyor olmasına rağmen çok yaygın değildir. Bakır alaşımlı, gümüş, krom ve nikel gibi paslanmaz madenlerle kaplanmış parlak metallerden yapılanlar en çok kullanılanlarıdır. En değerlileri de gümüş ve altından yapılanlarıdır. Yan flütün iç çapı 1,9 cm, uzunluğu 67 cm'dir. Üç ana parçadan oluşmaktadır. Baştaraf hafif konik, orta ve uç kısmındaki parçalar silindirik boru şeklindedir. Üzerindeki ("perde" diye adlandırılan) deliklerin birbirine uzaklıkları ve çapları farklı ölçülerdedir.



Boyu yaklaşık 30 cm olan yan flütün bir küçüğüne pikolo denir. Pikolo, yan flütün hemen hemen kopyası gibidir. Pikolonun boyuna yakın bir benzeri ise fifredir. Fifre, ağaçtan yapılmıştır, üzerindeki mekanizma daha basittir. Her ikisi de yan flüte göre bir oktav tiz ses verirler. Üçü de üfleme tekniği bakımından birbirine benzeyen çalgılardır. Son yıllarda yan flütün alto ve bas çeşitleri de üretilmiştir fakat yaygın olarak kullanılmamaktadır.

Bazı çalgılar sol anahtarına göre ikinci aralığa yazılan "la" notasını, başka bir ses gibi kabul eder. Örneğin klarnetlerden bir tanesi, portenin altındaki birinci çizgiye yazılan "do" sesini "si bemol" olarak verir. O yüzden bu klarnete "si bemol klarnet" denilmiştir. Bu tip çalgılar "transpoze çalgılar" olarak adlandırılırlar. Yan flüt, sol anahtarını kullanır. Transpoze çalgı olmadığı için notaların yerlerini değiştirmeden okur.

En kalın sesi portenin altına çizilen birinci ilave çizgideki "do"dur. Bu yüzden "do flüt" olarak da bilinir. Fazla kullanılmamakla birlikte do sesinin altına inen flütler de vardır. En ince sesi ise portenin üstüne çizilen, beşinci ilave çizgiden sonraki "do"dur. İnceye doğru bu sınır birkaç ses daha zorlansa da bu seslerin kullanımı çok yaygın değildir. Genellikle ses sınırı üç oktav diye tanıtılır.

Nefesli çalgıların birçoğunda (klarnet, obua, zurna gibi) ses çıkarmaya yarayan bir düzenek (dil) vardır. Yan flüt, pikolo, fifre ve ney'de doğrudan ses çıkarmayı sağlayan bir düzenek olmadığı için "dilsiz nefesli çalgılar" grubunda sayılırlar.

Nefesli çalgılar için bir başka gruplama da, üretiminde kullanılan maddeye göre yapılır. "Bakır nefesliler" ve "ağaç nefesliler" şeklindeki bu gruplamaya göre yan flüt her ne kadar metalden yapılmış olsa da "ağaç nefesliler" grubunda yer alır.

Yan flüt; parlak sesi ve kıvrak hareketleri yapabilme özellikleri dolayısıyla etkileyici melodileri çalmada çok kullanılan önemli bir solo ve eşlik çalgısıdır. Toplumsal olaylardan zafer coşkularını, sevinç ve mutlulukları, insan sevgisini, özgürlüğü, ilkbahar ve yazın doğal hareketliliğini, çiçekleri ve kuşların cıvıltısını müzikle anlatmayı en güzel yapan çalgıdır. Sesinde karamsarlık yoktur

[Emine Ä°yi]

Modern flütün son şekli 1832 yılında Theobald Bohm tarafından gerçekleştirildi. Delikleri akustik kanunlarına göre düzenlendi. Çoğunlukla gümüşten, bazen de altından yapılır.
Sert ağaç veya madenden yapılmış, küçük bir boru şeklindedir. Doğrudan üflenerek çalınır. Yapıldığı ses Do'dur. Seslerin bir kısmı parmakların, bir kısmı da yine parmakların idare ettiği ucu güderili yaylı perdelerin, delikleri açıp kapaması ile elde edilir. Almanların Blockflöte, Fransızların Flüte douce, İngilizlerin Recorder, İtalyanların ise Flauto dedikleri flüt 67cm. uzunluğunda ve 1.9 cm. çapında üflemeli bir çalgıdır. Notası Sol anahtarı ile yazılır. Orkestra ve bandolarda kullanılır. Solo ve eşlik görevi yapan bu çalgının ses rengi kendine özgü pastoral ve tatlıdır. Kolayca sökülüp takılabilen 3 parçadan meydana gelir. Çalgının baş bölümünde bir üfleme deliği vardır. Bu üfleme deliği alt dudağa dayanarak üflenir. Parmakların etli kısımları perdelerin üzerine kapatılarak sesler elde edilir. Besteciler flütü özellikle pastoral tablolar çizerken, köy ve kır yaşamını anlatırken kullanmışlardı.

Modern flütün son şekli 1832 yılında Theobald Bohm tarafından gerçekleştirildi. Delikleri akustik kanunlarına göre düzenlendi. Çoğunlukla gümüşten, bazen de altından yapılır.
Sert ağaç veya madenden yapılmış, küçük bir boru şeklindedir. Doğrudan üflenerek çalınır. Yapıldığı ses Do'dur. Seslerin bir kısmı parmakların, bir kısmı da yine parmakların idare ettiği ucu güderili yaylı perdelerin, delikleri açıp kapaması ile elde edilir. Almanların Blockflöte, Fransızların Flüte douce, İngilizlerin Recorder, İtalyanların ise Flauto dedikleri flüt 67cm. uzunluğunda ve 1.9 cm. çapında üflemeli bir çalgıdır. Notası Sol anahtarı ile yazılır. Orkestra ve bandolarda kullanılır. Solo ve eşlik görevi yapan bu çalgının ses rengi kendine özgü pastoral ve tatlıdır. Kolayca sökülüp takılabilen 3 parçadan meydana gelir. Çalgının baş bölümünde bir üfleme deliği vardır. Bu üfleme deliği alt dudağa dayanarak üflenir. Parmakların etli kısımları perdelerin üzerine kapatılarak sesler elde edilir. Besteciler flütü özellikle pastoral tablolar çizerken, köy ve kır yaşamını anlatırken kullanmışlardı.



FLÜTÜN TARİHÇESİ

Üflemeli çalgıların içinde en eskisi flüttür. Bunu eski Mısır yazıtlarında görebiliriz. Mısır'dan Yunanistan'a geçti.Günümüzde kullanılan flütler 17. yüzyılda gelişti.
Tarih içinde 2 ayrı türü görülür. Bunlardan birincisi uçtan üflenen flüt diğeri ise yandan üflenen flüttür. Günümüz orkestralarında sadece yandan üflenen flüt kullanılır. Eskiden abanoz gibi dayanıklı ve sert ağaçlardan yapılan flüt bugün metalden yapılır. Ancak ses rengi ve çalma tekniği tahta flütün özelliklerini taşıdığı için tahta üfleme çalgılar grubu içindeki yerini korur. Flütün kalın, orta ve ince olmak üzere 3 ses bölgesi vardır. Rönesans döneminde Avrupa'da eğitim müziğinde kullanılan düz ( blok) flüt vardı. 17. yüzyılda besteci J.B.Lully bazı operalarında yan flüt kullanmaya başladı. Flüt 18. yüzyıldan itibaren Avrupa'nın bütün ülkelerine yayıldı.

Flüt orkestrada solo görevi yapar. Pastoral ve özellikle kuş sesi içeren dokunaklı ezgileri yorumlayan çalgıdır. Sesi orkestra içinde az duyulduğu için, solo çaldığı zaman orkestra fazla forte yapmaz. Orkestra partisyonunda flütün notası en üste yazılır. Flüt herşeyden önce aktarımsız ( transpoze) bir çalgıdır. Çalınan nota aynen işitilir.[img][/img][img][/img]

[Emine Ä°yi]

[bisgen]

teşekkürler öğretmenim

[Emine Ä°yi]

Flüt

Flüt, üç parçanın birleşiminden oluşan bir enstrümandır.

1. Baş (ya da ağızlık)
2. Gövde
3. Kuyruk

Bu müzik aleti halen çoğu okulda müzik derslerinde eğitimi verilmektedir çalgının satın alınırken verilen bir de temizleme aleti bulunur bu aletin başına pamuk konularak flütün içi temizlenir Çalgının baş bölümünde bir üfleme deliği vardır. Bu nedenle bu bölüme "ağızlık" da denir. Üfleme deliği çalıcının alt dudağına dayalıdır. Sağ omuz yönünde, yere koşut olarak tutulur. Sol el ağızlık tarafında, sağ el ise kuyruk tarafında tutulur. İki elin baş parmağı alttan flütü destekler. Flütün borusu silindir şeklindedir. Çapı 1,9 cm'dir. Flüt ağızlıktan başlayarak kapalı uca dek 67,2 cm'dir.

Günümüzde nikel, gümüş, altın gibi madenlerden yapılmaktadır. Fakat XX. yy.'lın başlarına kadar abanoz, nar gibi sert ağaçlardan yapılırdı. Metal olduğu halde tahta nefesli çalgılar grubu üyesidir. Bunun nedeni ses renginin tahta tınısı vermesi ve diğer tahta nefesliler ile iyi kaynaşması ve ses elde ediliş yönteminin tahta enstrümanlar gibi olmasındandır. Tahta flütün en önemli özelliği tatlı, yuvarlak ve olgun olmasıydı. Metal alaşımlardan yapılmaya başlamasıyla bu özelliklerini büyük ölçüde yitiren flüt daha çevik, ses niteliği yönünden ise parlaklık kazanmıştır. Özellikle ince sesler metalden yapılan flütlerde daha kolay ve güvenlidir.

Boehm Sistemi

XIX. yy. ortalarına dek, flütte bu günkü perde sistemi yoktu. Çalgının gövdesindeki delikler parmak uçları ile kapatılarak sesler elde ediliyordu. Fakat daha iyi seslerin elde edilebilmesi ve tam bir entonasyon için bu deliklerin arasındaki uzaklığın daha geniş olması gerekiyordu. Theobald Boehm adlı alman flütçü bu gün ufak geliştirimler dışında halen kullanılmakta olan sistemi buldu. Kendi adıyla "Boehm Sistemi" olarak adlandırılan bu sistem, güzel ses niteliği ve tam bir entonasyon için, deliklerin sesbilim "Akustik" yönünden doğru yerlere ve istenilen genişlikte açılmasını sağlamıştır. Delikler üzerine, doğal olarak açık duran kapaklar yerleştirilmiştir. Çalıcı, tüm delikleri kapaklar, miller, yaylar ve perdeler sayesinde kontrol etme olanağı bulmaktadır.


Ses geniÅŸliÄŸi


Notalar flüt için sol anahtarı ile yazılır. Üç oktavlık bir genişliği vardır ve bu sınırlar içinde her türlü kromatik ve diyatonik sesler elde edilir. En incedeki birkaç ses çok sert ve kulakları rahatsız edici olduğundan pek kullanılmaz ya da orkestranın hep birlikte çaldığı kısımlarda kullanılır...

Tınlama bölgeleri

Tüm çalgıların ve özellikle de tahta nefesli çalgıların ses genişliği içinde kendine özgü bir ses rengi olmakla birlikte kalın, orta ve ince sesleri arasında tını ayrılıkları görülür. bu tını ayrılıkları ancak dinleme yoluyla en iyi biçimde anlaşılabilir ve birbirinden ayırt edilebilir. Bununla birlikte, değişik tınlayan ses bölgeleri için, aşağıdan yukarıya bir izlenim edinilmesini sağlayıcı birkaç söz söylenebilir.

Kalın ses bölgesi


En kalın sesler ılık, pürüzlü, kadifemsi ve havalı biçimde tınlayabilir. Tek olarak duyulduğunda çok etkili ve dokunaklıdır. Yalnız, bu sesler başka çalgılar tarafından kolayca örtülebileceğinden, orkestralamanın buna göre olması gerekir.
Orta ses bölgesi

Birinci ve ikinci oktav içerisindeki la sesleri arasında kalan oktavdır. Bu sesler oldukça yumuşak ve tatlı duyulur. En güzel ezgiler, doğayı ya da kırları yansıtan flüt soloları bu ses genişliği içerisinde yazılabilir.

İnce ses bölgesi

İkinci oktav içerisindeki la notasından sonraki ince seslerdir. Sesler yukarı doğru çıktıkça sesler parlaklaşır. Bu ses bölgesinde çalınan ezgiler, huzurlu ve sakin bir hava yaratır. En ince sesler ise çok gür ve parlaktır. Kısık seslerle çalınması güçtür ve genelde orkestranın hep birlikte çaldığı kısımlarda bu sesler kullanılır. Besteciler bu sesleri kullanmak istediklerinde çoğunlukla pikolo flüt kullanmışlardır.

Orkestradaki Görevleri

Flüte orkestrada solo olarak, geniş, cantabile (şarkı söylenir gibi çalınan) melodilerden en hızlı pasajlara dek her türlü görev verilebilir. Tatlı, duygusal, pastoral (doğayı yansıtan) ezgiler daha çok orta ses bölgesinde verilir, kuş cıvıltıları, neşeli melodiler ve çocuksu pasajlar daha çok ince oktavlarına yazılır. Diğer tahta nefesli çalgılar ile çok uyumludur, iyi kaynaşır. Arka planda gerek armoniyi uzun seslerle ve çeşitli eşlik figürleri biçiminde sağlamakta çok kullanışlıdır. Tutti çalınan kısımlarda ana melodinin kemanlarda olduğu durumlarda ya kemanlarla birlikte ya da bir oktav tizlerde aynı melodiyi çalarak zenginlik sağlar.

Teknik Özellikler

Flüt tüm üflemeli çalgılar içinde en çevik ve en hünerli çalgıdır, çalamayacağı çok az şey vardır. Kromatik ve diatonik ezgiler, arpejler, uçarı ve gösterişli pasajlar, bağlı ve dilli olarak çok hızlı tempolarda çalınabilir. Ayrıca, yakın ve uzak atlamalı aralıkların tekrar tekrar gelişleri, stakato (staccato İt.), tril, tremolo, grupetto ve benzeri teknikler flütte çok kolay çalınabilir. Tek dil, çift dil, üç dil ve kurbağa dili tekniği rahatlıkla yapılır.

Flütün crescendo (kreşendo okunur) ve decrescendo (dekreşendo okunur) olanakları, diğer çalgılara göre büyük ölçüde kısıtlıdır. Bazı tril ve tremololar ise olanaksızdır. Özellikle ince seslerdeki gür pasajların çalımında çok nefes harcanması gerektiği için cümle yapısı, flütçüye arada bir nefes alma ihtiyacını giderecek nitelikte boşluklar içermelidir.
_________________
BÄ°R KÄ°MSENÄ°N ERDEMÄ° YOKSA MÃœZÄ°KLE NASIL Ä°LGÄ°LENEBÄ°LÄ°R???

[Emine Ä°yi]

_________________
BÄ°R KÄ°MSENÄ°N ERDEMÄ° YOKSA MÃœZÄ°KLE NASIL Ä°LGÄ°LENEBÄ°LÄ°R???